Partykuły ci i ne w języku włoskim

Ci vai? Ne vuoi? Ci penso io. Non ne posso più. Jeśli zacząłeś uczysz się włoskiego, prawdopodobnie spotykasz takie zdania coraz częściej. Krótkie ci i ne pojawiają się w rozmowach, wiadomościach, filmach i codziennych sytuacjach. Zauważyliśmy, że trudności w tym temacie najczęściej pojawiają się wtedy, gdy nasi kursanci próbują przetłumaczyć je na polski słowo po słowie. Raz ci odnosi się do miejsca, innym razem zastępuje całe wyrażenie, a w jeszcze innym zdaniu występuje jako zaimek oznaczający „nas”. Ne może mówić o ilości, zastępować wyrażenie z di albo pojawiać się w konstrukcji, której znaczenia nie da się wywnioskować z pojedynczych słów.

Jak zatem rozpoznać, której formy użyć i co tak naprawdę oznacza ona w danym zdaniu? Postanowiliśmy napisać łatwy do rozgryzienia przewodnik, w którym wspólnie przejdziemy przez najważniejsze zastosowania ci i ne, od prostych przykładów związanych z miejscem i ilością po czasowniki, z którymi te partykuły tworzą charakterystyczne włoskie konstrukcje. Zobaczysz też, gdzie umieszczać je w zdaniu, jak łączą się z innymi zaimkami i na czym najczęściej potykają się osoby uczące się włoskiego. Zaczynamy!

Czym są partykuły ci i ne?

W gramatyce włoskiej ci i ne zalicza się do krótkich form zaimkowych, nazywanych często particelle pronominali. W zależności od kontekstu mogą pełnić funkcję zaimka, partykuły zastępującej wyrażenie przyimkowe albo elementu konstrukcji czasownikowej. W materiałach do nauki języka włoskiego spotkasz również określenie zaimki przysłówkowe, szczególnie przy omawianiu znaczeń związanych z miejscem.

Ich podstawową funkcją jest zastępowanie informacji, które zostały już podane albo wynikają z kontekstu. Zamiast powtarzać nazwę miejsca, temat rozmowy czy rzeczownik określający ilość, możesz użyć krótkiej formy i zbudować zdanie w sposób typowy dla włoskiego.

Spójrz na przykład:

• Vai a Milano? – Jedziesz do Mediolanu?
• Sì, ci vado domani. – Tak, jadę tam jutro.

W drugim zdaniu nie musisz ponownie wymieniać Mediolanu. Partykuła ci odsyła do miejsca wspomnianego wcześniej.

Podobnie działa ne:

• Quanti biscotti vuoi? – Ile ciastek chcesz?
• Ne voglio tre. – Chcę trzy.

W odpowiedzi ne odnosi się do ciastek, a liczba tre określa ich ilość. Włoski rozmówca wie, o czym mówisz, więc nie musisz powtarzać rzeczownika biscotti.

Zwróć uwagę na jedną rzecz. Znaczenia ci i ne zależą od całego zdania, a często także od czasownika, z którym występują. Samo ci nie zawsze oznacza „tam”, a ne nie zawsze odnosi się do ilości. W dalszych częściach zobaczysz, jak rozpoznawać poszczególne funkcje.

Czy ci i ne zawsze mają polski odpowiednik?

I tu od razu jasno odpowiadamy, że nie. Czasami można je przetłumaczyć jako „tam”, „na to”, „o tym”, „z tego” lub „ileś z nich”. W innych zdaniach polskie tłumaczenie będzie brzmiało naturalniej bez osobnego słowa odpowiadającego włoskiej partykule.

Porównaj:

• Ci penso io. – Ja się tym zajmę.
• Ne parliamo domani. – Porozmawiamy o tym jutro.
• Me ne vado. – Wychodzę (Idę sobie).

Próba dopasowania do każdej partykuły jednego polskiego znaczenia prowadzi do nieporozumień. Lepiej ustalić, jaką informację zastępuje dana forma i z jaką konstrukcją jest związana.

Ci – kiedy mówimy o miejscu?

To jedno z pierwszych zastosowań, które poznaje się podczas nauki włoskiego. Ci może zastępować wyrażenie wskazujące miejsce, na przykład takie, które zaczyna się od przyimka a lub in, dlatego nie trzeba powtarzać całego wyrażenia w kolejnej części rozmowy.

Ci jako „tam”, „w tym miejscu” lub „do tego miejsca”

Przyjrzyj się kilku przykładom:

W każdym przykładzie ci odsyła do miejsca, które zostało już nazwane. Nie trzeba za każdym razem mówić a Roma, in palestra czy in Italia.

Zwróć uwagę na czasowniki. Abitare łączy się w tych zdaniach z miejscem zamieszkania, andare opisuje ruch, a mangiare mówi o czynności wykonywanej w danym miejscu. Partykuła pozostaje taka sama, choć zmienia się kontekst całego zdania.

Ci przy czasownikach ruchu

Z ci często spotkasz się przy czasownikach takich jak andare (iść, jechać), venire (przychodzić, przyjeżdżać), tornare (wracać) czy passare (przechodzić, wpadać).

• Domani vado al mercato. Ci vieni anche tu? – Jutro idę na targ. Ty też przyjdziesz?
• Siamo stati al mare e ci torneremo domenica. – Byliśmy nad morzem i wrócimy tam w niedzielę.
• Passi da casa mia? Sì, ci passo verso le sei. – Wpadniesz do mnie? Tak, zajrzę tam około szóstej.

W ostatnim przykładzie ci odnosi się do miejsca, do którego ktoś ma wpaść. W polskim tłumaczeniu możesz nawet nie potrzebować słowa „tam”, bo samo „zajrzę” wystarczy do przekazania sensu.

Wskazówka do nauki!

Kiedy podczas rozmowy po włosku po raz drugi wspominasz o tym samym miejscu, sprawdź, czy możesz zastąpić wyrażenie z przyimkiem przez ci. To dobry sposób na ćwiczenie tej partykuły w naturalnych zdaniach.

Ci nie zawsze oznacza miejsce

To zdecydowanie jedna z ważniejszych różnic, które powinieneś poznać, zanim przejdziemy do bardziej złożonych konstrukcji. W zdaniu Ci penso io partykuła nie wskazuje lokalizacji. Zastępuje wyrażenie związane z myśleniem o czymś lub zajęciem się czymś. Podobnie w Ci credo oznacza wiarę w coś, a nie miejsce, w którym ktoś wierzy.

Nasza rada? Nie ucz się zasady, że ci = tam, jako jedynego możliwego tłumaczenia. Oczywiście zasada ta jest przydatna na początek, ale nie obejmuje wszystkich zastosowań.

Przeczytaj też: Szybka nauka włoskiego: jak nauczyć się języka włoskiego w krótkim czasie?

Ci z czasownikami – pensarci, crederci, riuscirci i inne

W języku włoskim istnieją czasowniki, które łączą się z określonymi przyimkami. Kiedy zastępujesz wyrażenie związane z takim czasownikiem, często używasz ci albo ne. Właściwa forma zależy od konstrukcji.

Na przykład:

• pensare a qualcosa – myśleć o czymś;
• credere a qualcosa – wierzyć w coś;
• riuscire a fare qualcosa – zdołać coś zrobić;
• parlare di qualcosa – mówić o czymś.

W pierwszych trzech przykładach ci może zastępować wyrażenie związane z a. Przy parlare di qualcosa użyjesz natomiast ne.

Pensarci – pomyśleć o czymś lub się czymś zająć

Czasownik pensare występuje w różnych konstrukcjach. Jeśli mówisz pensare a qualcosa, możesz zastąpić wyrażenie z a przez ci.

• Devo pensare a questo problema. – Muszę pomyśleć o tym problemie.
• Devo pensarci. – Muszę o tym pomyśleć.

W codziennym włoskim ci penso io ma również znaczenie „ja się tym zajmę”. Nie chodzi wtedy wyłącznie o samo myślenie, lecz o przejęcie odpowiedzialności za daną sprawę.

• Non preoccuparti, ci penso io. – Nie martw się, ja się tym zajmę.
• Chi telefona al proprietario? Ci penso io. – Kto zadzwoni do właściciela? Ja to załatwię.

Zapamiętaj całe wyrażenie ci penso io, ponieważ często pojawia się w rozmowach i może być użyteczne w wielu sytuacjach.

Crederci – wierzyć w coś

• Credi a quello che dice? – Wierzysz w to, co mówi?
• Sì, ci credo. – Tak, wierzę w to.

Tutaj ci zastępuje wyrażenie a quello che dice. Nie należy jednak przenosić tej zasady automatycznie na każdą sytuację, w której czasownik credere odnosi się do osoby.

Porównaj:

• Credi a Marco? – Wierzysz Markowi?
• Sì, gli credo. – Tak, wierzę mu.

W drugim przykładzie używamy gli, ponieważ chodzi o osobę, której się wierzy. Ta różnica pokazuje, dlaczego przy nauce włoskich czasowników warto zapamiętywać całe konstrukcje.

Riuscirci – dać radę, zdołać coś zrobić

Czasownik riuscire często występuje z przyimkiem a i bezokolicznikiem.

• Riesci a finire il lavoro oggi? – Dasz radę skończyć pracę dzisiaj?
• Sì, ci riesco. – Tak, dam radę.
• Non ci riesco da solo. – Sam nie daję rady.

W ostatnim przykładzie ci zastępuje czynność lub zadanie, o którym mowa wcześniej. Nie musisz ponownie wymieniać całego wyrażenia finire il lavoro.

Provarci – spróbować

• Prova a parlare in italiano. – Spróbuj mówić po włosku.
• Ci provo. – Spróbuję.
• Non ho mai sciato, ma vorrei provarci. – Nigdy nie jeździłem na nartach, ale chciałbym spróbować.

W tym zastosowaniu ci odnosi się do czynności, którą ktoś chce wykonać. Jeśli rozmawiasz o nauce włoskiego, możesz powiedzieć ci provo wtedy, gdy chcesz spróbować wypowiedzieć zdanie, wykonać ćwiczenie albo użyć nowej konstrukcji.

Volerci – ile czasu lub czegoś potrzeba

Kolejny czasownik z ci to volerci. Występuje w konstrukcjach opisujących czas lub zasoby potrzebne do wykonania jakiejś czynności.

• Quanto tempo ci vuole per arrivare in centro? – Ile czasu potrzeba, żeby dotrzeć do centrum?
• Ci vuole un’ora. – Potrzeba godziny.
• Per imparare una lingua ci vuole tempo. – Nauka języka wymaga czasu.
• Per preparare la cena ci vogliono trenta minuti. – Przygotowanie kolacji zajmuje trzydzieści minut.

Zwróć uwagę na różnicę między ci vuole a ci vogliono. Wybór zależy od tego, czy mówimy o jednej rzeczy lub ilości traktowanej jako całość, czy o kilku elementach. W ostatnim zdaniu podmiotem są trenta minuti, stąd forma mnoga vogliono.

Inne popularne konstrukcje z ci

Nie wszystkie te czasowniki można tłumaczyć przez „tam” lub „w tym miejscu”. W wielu z nich ci należy do utrwalonej konstrukcji, której znaczenie poznaje się razem z czasownikiem.

C’è i ci sono – jak powiedzieć, że coś jest lub istnieje?

Wyrażenia c’è i ci sono należą do najczęściej używanych konstrukcji we włoskim. Spotkasz je już na początku nauki, gdy opowiadasz o swoim mieszkaniu, pytasz o dostępność stolika w restauracji albo mówisz, co znajduje się w danym miejscu.

Porównaj:

• C’è un supermercato vicino a casa mia. – Niedaleko mojego domu jest supermarket.
• Ci sono due supermercati in questa zona. – W tej okolicy są dwa supermarkety.
• C’è un problema. – Jest problem.
• Ci sono molte persone in piazza. – Na placu jest dużo ludzi.

W tych konstrukcjach ci występuje z czasownikiem essere. Całe wyrażenie esserci służy między innymi do mówienia o istnieniu lub obecności czegoś albo kogoś.

Kiedy używać c’è, a kiedy ci sono?

Podstawowa zasada jest prosta: C’è, gdy mówisz o jednej rzeczy lub osobie. Ci sono, gdy mówisz o kilku rzeczach lub osobach.

Jak tworzyć pytania z c’è i ci sono?

Wystarczy zachować konstrukcję i nadać zdaniu odpowiednią intonację albo użyć słowa pytającego.

• C’è un bagno qui? – Czy jest tu łazienka?
• Ci sono camere libere? – Czy są wolne pokoje?
• C’è qualcuno in casa? – Czy ktoś jest w domu?
• Quanti studenti ci sono nel gruppo? – Ilu studentów jest w grupie?

To bardzo praktyczne konstrukcje, dlatego zapamiętaj je jako całość, a następnie podmieniaj rzeczowniki i określenia.

Ce n’è, ce ne sono i ce ne – jak rozumieć te podobne formy?

Gdy znasz już c’è i ci sono, możesz spotkać formy ce n’è i ce ne sono. Na pierwszy rzut oka wyglądają podobnie, ale dodatkowe ne zmienia sposób, w jaki zdanie odnosi się do rzeczy lub ich ilości.

Porównaj:

• C’è del pane. – Jest chleb.
• Ce n’è ancora. – Jest go jeszcze.
• Ci sono dei biscotti. – Są ciastka.
• Ce ne sono ancora. – Jest ich jeszcze.
• No, non ce ne sono più. – Nie, już ich nie ma.

W zdaniu ce n’è ancora partykuła ne odnosi się do chleba, który został wspomniany wcześniej. W ce ne sono ancora odsyła do ciastek lub innego rzeczownika w liczbie mnogiej. Zamiast powtarzać pane albo biscotti, używasz krótszej konstrukcji.

Ne – ilość i część całości

Przejdźmy do jednego z najważniejszych zastosowań ne. Ta partykuła często zastępuje rzeczownik, o którym mówisz w kontekście ilości. Przydaje się wtedy, gdy nie chcesz powtarzać nazwy rzeczy, osób lub produktów.

Gdy słyszysz pytanie w kawiarni:

• Quanti caffè vuoi? – Ile kaw chcesz?

możesz odpowiedzieć:

• Ne prendo due. – Wezmę dwie.

Partykuła ne odnosi się do kaw, a due określa ich liczbę. Włoski rozmówca rozumie, że chodzi o dwie kawy, ponieważ rzeczownik został już wymieniony w pytaniu.

Ne z liczebnikami

Zobacz kolejne przykłady:

Zauważ, że włoskie pytania quanti i quante uzgadniają rodzaj i liczbę z rzeczownikiem. Sama partykuła ne pozostaje niezmienna.

Ne z określeniami ilości

Ne łączy się nie tylko z liczebnikami, lecz także z wyrażeniami określającymi ilość.

Do częstych określeń ilości należą:

Formy takie jak molto, poco i troppo zmieniają się zależnie od rodzaju i liczby rzeczownika, do którego się odnoszą. W zdaniu Ne bevo molta forma molta odnosi się do acqua, czyli rzeczownika rodzaju żeńskiego. Natomiast w Ne ho molti końcówka -i wskazuje na rodzaj męski w liczbie mnogiej.

Ne przy ilości zerowej

Ne może występować również wtedy, gdy mówisz, że czegoś nie ma albo nie chcesz żadnej sztuki.

• Hai delle sigarette? – Masz papierosy?
• No, non ne ho. – Nie, nie mam.
• Hai ancora soldi? – Masz jeszcze pieniądze?
• No, non ne ho più. – Nie, już nie mam.
• Quanti errori hai fatto? – Ile błędów popełniłeś?
• Non ne ho fatto nessuno. – Nie popełniłem żadnego.

Ne czy li / le? Ważna różnica

Ta różnica często sprawia trudność osobom uczącym się włoskiego. Ne odnosi się do części określonej ilości, natomiast li i le mogą zastępować konkretne rzeczowniki w liczbie mnogiej.

Porównaj:

• Hai comprato i biscotti? – Kupiłeś ciastka?
• Sì, li ho comprati. – Tak, kupiłem je.
• Quanti biscotti hai comprato? – Ile ciastek kupiłeś?
• Ne ho comprati sei. – Kupiłem sześć.

W pierwszej parze pytanie dotyczy konkretnych ciastek, a odpowiedź potwierdza ich zakup. W drugiej pytasz o ilość i podajesz liczbę sztuk, dlatego w takim kontekście naturalnie użyjesz ne.

Jednak pamiętaj, że nie oznacza to, że ne występuje wyłącznie z liczebnikami. Jak zobaczysz w kolejnej sekcji, ma też inne funkcje, między innymi zastępuje wyrażenia z di.

Ne – jak zastępuje wyrażenia z di i da?

Drugą dużą grupą zastosowań ne są konstrukcje, w których zastępuje wyrażenie przyimkowe, często zaczynające się od di lub da. W takich zdaniach nie mówimy o ilości. Odnosimy się do osoby, rzeczy, tematu albo całej sytuacji wspomnianej wcześniej.

Parlarne – mówić o czymś

Porównaj:

• Parliamo di questo problema. – Rozmawiamy o tym problemie.
• Ne parliamo domani. – Porozmawiamy o tym jutro.

W drugim zdaniu ne zastępuje di questo problema. Nie musisz powtarzać całego wyrażenia, ponieważ wiadomo, do czego odnosi się rozmowa.

Podobnie działa to w pytaniu:

Che ne pensi? – Co o tym myślisz? (np. Ho trovato un nuovo lavoro. Che ne pensi? – Znalazłem nową pracę. Co o tym myślisz?)

To bardzo częste wyrażenie. Możesz użyć go, kiedy ktoś pokazuje Ci nową restaurację, opowiada o planach wakacyjnych, pyta o film albo chce poznać Twoją opinię na jakiś temat.

Averne bisogno – potrzebować czegoś

Czasownik avere bisogno di oznacza „potrzebować”. Gdy zastępujesz wyrażenie po di, możesz użyć ne.

• Ho bisogno di aiuto. – Potrzebuję pomocy.
• Ne ho bisogno. – Potrzebuję tego.
• Hai bisogno di una pausa? – Potrzebujesz przerwy?
• Sì, ne ho bisogno. – Tak, potrzebuję jej.

Zwróć uwagę, że ne może odnosić się do całego wyrażenia di aiuto lub di una pausa. Nie tłumacz go mechanicznie jako „z tego”. W tym zdaniu naturalny polski odpowiednik to „tego” albo „jej”, zależnie od kontekstu.

Accorgersene – zauważyć coś, zdać sobie z czegoś sprawę

Wyrażenie accorgersi di qualcosa oznacza zauważyć coś lub uświadomić sobie coś. W połączeniu z ne otrzymujemy formę accorgersene.

• Non mi sono accorto dell’errore. – Nie zauważyłem błędu.
• Non me ne sono accorto. – Nie zauważyłem tego.
• Ti sei accorta del cambiamento? – Zauważyłaś zmianę?
• Sì, me ne sono accorta subito. – Tak, od razu ją zauważyłam.

Essere contento di qualcosa – być z czegoś zadowolonym

• Sono contenta del risultato. – Jestem zadowolona z wyniku.
• Ne sono contenta. – Jestem z tego zadowolona.
• Sei soddisfatto del corso? – Jesteś zadowolony z kursu?
• Sì, ne sono molto soddisfatto. – Tak, jestem z niego bardzo zadowolony.

W pierwszym zdaniu ne zastępuje wyrażenie del risultato. W drugim przykładzie odnosi się do kursu. Forma contenta lub soddisfatto musi odpowiadać osobie, o której mówimy, natomiast ne pozostaje bez zmian.

Non ne vale la pena – nie warto

Jednym z wyrażeń, które dobrze znać jako całość, jest valerne la pena.

• Vale la pena visitare questo museo. – Warto odwiedzić to muzeum.
• Ne vale la pena. – Warto.
• Non ne vale la pena. – Nie warto.

Możesz usłyszeć również Non ne vale la pena di preoccuparsi – Nie warto się martwić.

Ci czy ne? Jak wybrać właściwą partykułę?

Gdy znasz już kilka zastosowań obu form, możesz zauważyć, że czasami polskie tłumaczenie nie wystarcza do podjęcia decyzji. Zarówno ci, jak i ne potrafią zastępować całe wyrażenia. Różnica polega na tym, do jakiego wyrażenia się odnoszą i jaką konstrukcję tworzą z czasownikiem.

Porównanie na podobnych zdaniach

Najpierw ustal, co chcesz zastąpić, a dopiero potem wybierz partykułę. Jeśli czasownik wymaga określonego przyimka, sprawdź jego konstrukcję. Jeśli mówisz o ilości części całości, zwykle potrzebujesz ne. Jeśli odsyłasz do miejsca, często będzie to ci.

Gdzie umieszczać ci i ne w zdaniu?

Nawet jeśli wybierzesz poprawną partykułę, musisz jeszcze umieścić ją we właściwym miejscu. Włoskie ci i ne najczęściej stoją przed odmienionym czasownikiem. Istnieją jednak sytuacje, w których dołączają się do bezokolicznika, trybu rozkazującego lub imiesłowu przysłówkowego.

Przed czasownikiem i z czasownikami modalnymi

W zdaniu oznajmującym partykuła zwykle poprzedza czasownik. Przy przeczeniu non stawiamy przed nią.

• Ci vado domani. – Jadę tam jutro.
• Ne parlo spesso. – Często o tym mówię.
• Non ci vado oggi. – Nie idę tam dzisiaj.
• Non ne voglio più. – Nie chcę już więcej.

Z czasownikami modalnymi, takimi jak potere (móc), dovere (musieć) i volere (chcieć), możliwe są dwie pozycje partykuły. Może ona stać przed odmienionym czasownikiem albo łączyć się z bezokolicznikiem.

• Ci voglio andare / Voglio andarci. – Chcę tam iść.
• Ne devo parlare / Devo parlarne. – Muszę o tym porozmawiać.
• Ne voglio comprare tre / Voglio comprarne tre. – Chcę kupić trzy sztuki.

W drugiej wersji partykuła dołącza się do bezokolicznika, który traci końcowe -e, np. parlare – parlarne.

Ci i ne w passato prossimo

W czasie passato prossimo partykuła stoi przed czasownikiem posiłkowym essere lub avere.

• Sei andato a Roma? Sì, ci sono andato. – Byłeś w Rzymie? Tak, byłem tam.
• Hai parlato del problema? Sì, ne ho parlato. – Rozmawiałeś o problemie? Tak, rozmawiałem o nim.
• Hai comprato delle mele? Sì, ne ho comprate tre. – Kupiłeś jabłka? Tak, kupiłem trzy.

W ostatnim przykładzie comprate ma formę żeńską w liczbie mnogiej, ponieważ odnosi się do mele. Do tej zasady wrócimy w sekcji poświęconej zgodzie imiesłowu participio passato.

Ci i ne z bezokolicznikiem i trybem rozkazującym

Gdy partykuła występuje z bezokolicznikiem, dołączamy ją na końcu czasownika. Podobnie jest w twierdzącym trybie rozkazującym.

• Voglio parlarne. – Chcę o tym porozmawiać.
• Devo andarci. – Muszę tam iść.
• Pensaci! – Pomyśl o tym!
• Provaci! – Spróbuj!

W przeczącym rozkaźniku dla tu można użyć bezokolicznika z partykułą na końcu, np. Non pensarci! (Nie myśl o tym!). Możliwa jest też forma Non ci pensare.

Partykuła dołącza się również do gerundio, np. Pensandoci meglio, ho cambiato idea (Po głębszym zastanowieniu zmieniłem zdanie).

Ce ne, me ne, te ne i inne połączenia

Włoskie partykuły mogą łączyć się z innymi krótkimi zaimkami. Wtedy powstają formy takie jak ce ne, me ne, te ne, gliene czy ve ne. Dla osoby początkującej wyglądają na skomplikowane, ale uspokajamy! Ich budowę można zrozumieć krok po kroku, bez stresu i w swoim tempie.

Gdy ci łączy się z niektórymi zaimkami, zmienia formę na ce. Zobacz, jak działają te połączenia w zdaniach:

• Ci vado. – Idę tam.
• Ce ne sono tre. – Są trzy / Jest ich trzy.
• Ce l’ho. – Mam to.
• Ce lo dici? – Powiesz nam to?

W dwóch ostatnich przykładach ce nie oznacza miejsca. Całe wyrażenie trzeba odczytywać w kontekście zdania.

Andarsene, non poterne più i farcela

Niektóre czasowniki występują z partykułami w stałych połączeniach. Ich znaczenie najlepiej poznawać na przykładach.

Andarsene oznacza odchodzić, wychodzić lub iść sobie.

• È tardi, me ne vado. – Jest późno, wychodzę.
• Se n’è andato senza salutare. – Odszedł bez pożegnania.
• Ce ne andiamo tra dieci minuti. – Wychodzimy za dziesięć minut.

Non poterne più oznacza mieć czegoś dość lub nie móc już czegoś znieść.

• Non ne posso più di questo rumore. – Mam już dość tego hałasu.
• Dopo otto ore di lavoro, non ne potevo più. – Po ośmiu godzinach pracy miałem już dość.

Farcela oznacza dać radę lub zdołać coś zrobić.

• Ce la faccio. – Dam radę.
• Non ce la faccio più. – Już nie daję rady.
• Ce l’hai fatta! – Udało Ci się!
• Pensi di farcela? – Myślisz, że dasz radę?

W tych wyrażeniach nie należy tłumaczyć każdej partykuły osobno. Znaczenie wynika z całej konstrukcji czasownikowej.

Ci jako „nas” – jak nie pomylić różnych funkcji tej formy?

Jest jeszcze jedna rzecz, która może utrudnić naukę: ci nie zawsze jest partykułą odnoszącą się do miejsca lub zastępującą wyrażenie przyimkowe. Może również pełnić funkcję zaimka osobowego w pierwszej osobie liczby mnogiej, czyli oznaczać „nas” lub „nam”.

Porównaj:

• Marco ci vede. – Marco nas widzi.
• Marco ci telefona. – Marco do nas dzwoni.
• Ci andiamo domani. – Jedziemy tam jutro.
• Ci penso io. – Ja się tym zajmę.

Jak rozpoznać właściwe znaczenie? Sprawdź, czy zdanie dotyczy osoby, do której ktoś wykonuje czynność, czy raczej miejsca, tematu lub sytuacji. W zdaniu Marco ci vede ktoś widzi nas. W zdaniu Ci vado domani ktoś idzie lub jedzie do miejsca wspomnianego wcześniej. To rozróżnienie ma znaczenie, ponieważ ta sama forma może pełnić kilka funkcji gramatycznych.

Ci i ne w passato prossimo. Co dzieje się z participio passato?

W czasie passato prossimo partykuły ci i ne najczęściej stoją przed czasownikiem posiłkowym. Przy ci odnoszącym się do miejsca forma imiesłowu zależy od czasownika essere. Przy ne określającym ilość trzeba zwrócić uwagę na rzeczownik, do którego się odnosi.

Ci z czasownikiem essere

Czasownik andare tworzy passato prossimo z essere, dlatego imiesłów andato uzgadnia się z osobą, o której mówimy.

• Sei andato a Roma? Sì, ci sono andato. – Byłeś w Rzymie? Tak, byłem tam.
• Sei andata a Roma? Sì, ci sono andata. – Byłaś w Rzymie? Tak, byłam tam.

Partykuła ci zastępuje tutaj miejsce. Forma andato lub andata zależy od rodzaju gramatycznego osoby, do której odnosi się wypowiedź.

Ne z ilością i uzgodnienie imiesłowu

Gdy ne zastępuje rzeczownik określający liczbę lub ilość, imiesłów może uzgadniać się z tym rzeczownikiem pod względem rodzaju i liczby.

• Quante mele hai comprato? Ne ho comprate tre. – Ile jabłek kupiłeś? Kupiłem trzy.
• Quanti libri hai letto? Ne ho letti due. – Ile książek przeczytałeś? Przeczytałem dwie.
• Quante lettere hai scritto? Ne ho scritte cinque. – Ile listów napisałeś? Napisałem pięć.
• Quante mele hai mangiato? Non ne ho mangiata nessuna. – Ile jabłek zjadłeś? Nie zjadłem żadnego.

Zwróć uwagę na formy comprate, letti, scritte i mangiata. Odnoszą się one do pominiętych rzeczowników: mele, libri i lettere. W zdaniach z nessuno lub nessuna również trzeba uwzględnić konstrukcję i rodzaj rzeczownika. Zachęcamy poznawać te formy na pełnych przykładach, ponieważ nie zawsze da się je przełożyć bezpośrednio na polski.

Włoska gramatyka bez zgadywania. Ucz się z Belle Parole

Ci i ne to tylko dwa krótkie elementy włoskiej gramatyki, a potrafią otworzyć drogę do znacznie swobodniejszej rozmowy. Kiedy rozumiesz, jak działają, łatwiej śledzisz wypowiedzi Włochów, budujesz własne zdania i przestajesz zatrzymywać się przy każdej konstrukcji, której nie da się przetłumaczyć słowo po słowie.

A może przyszedł w Twoim życiu czas na naukę z rodowitymi Włochami?😃

W Belle Parole uczysz się włoskiego u boku doświadczonych native speakerów, którzy mówią również po polsku. Możesz ćwiczyć w kameralnej grupie, w parze lub indywidualnie, zadawać pytania i otrzymywać wyjaśnienia gramatyczne w języku, który znasz. Nasi nauczyciele pomagają Ci przejść od reguły do rozmowy, w której wykorzystasz ją bez ciągłego zastanawiania się nad każdym słowem.

Sprawdź wszystkie nasze kursy i cennik, a jeśli będziesz miał problem z decyzją, nie obawiaj się pytać! Z przyjemnością pomożemy Ci wybrać zajęcia odpowiednie do Twojego poziomu, planu dnia i celów.